Pierwsze trudności z matematyką rodzice nieraz tłumaczą roztargnieniem dziecka. Gdy mimo wysiłków wyniki nadal są słabe, kolejne porażki mogą osłabić chęć do nauki i, co gorsza obniżyć pewność siebie ucznia. Warto zatem szukać przyczyny kłopotów, aby właściwie ukierunkować edukację i pomóc dziecku. Wyjaśniamy, czym jest dyskalkulia rozwojowa i jak wpływa na naukę matematyki.
Co to jest dyskalkulia rozwojowa?
Według klasyfikacji ICD-11 Światowej Organizacji Zdrowia dyskalkulia rozwojowa przejawia się znacznymi i trwałymi trudnościami z zapamiętywaniem faktów arytmetycznych, liczeniem lub rozumowaniem matematycznym. Objawy ujawniają się w dzieciństwie. Współczesne badania wskazują na podłoże neurobiologiczne. Jedną z najważniejszych postaci w historii badań nad tym zaburzeniem był słowacki psycholog Ladislav Košč, który w 1974 roku opublikował pracę „Developmental Dyscalculia” i przedstawił jedną z pierwszych szeroko przyjętych definicji dyskalkulii, wskazując na jej wrodzone lub dziedziczne podłoże. Rozpoznanie zaburzenia wymaga potwierdzenia, że poziom umiejętności matematycznych jest niższy od oczekiwanego dla wieku dziecka i nie wynika m.in. z braku edukacji, niepełnosprawności intelektualnej ani dysfunkcji wzroku lub słuchu.
Jak dyskalkulia wpływa na naukę matematyki?
Podczas rozwiązywania zadań dziecko korzysta z kilku procesów poznawczych, a zaburzenie każdego z nich prowadzi do innego rodzaju błędów. Poniżej omawiamy trzy obszary, w których dyskalkulia utrudnia naukę matematyki.
Trudności z pamięcią i automatyzacją
Podczas obliczeń uczeń przechowuje w pamięci wynik, by wykorzystać go w kolejnym kroku. Jednak dziecko z dyskalkulią nieraz traci tę informację, wraca więc do początku rachunku. Trudność dotyczy również automatycznego przywoływania wyników prostych działań, np. z tabliczki mnożenia, oraz poznanych wzorów. W rezultacie uczeń za każdym razem dochodzi do odpowiedzi od początku, np. dodając kolejne liczby, co zajmuje dużo czasu i zwiększa wysiłek, ryzyko pomyłki. Dla młodego człowieka to najczęściej także dodatkowy stres, co tylko pogarsza sytuację.
Zaburzone rozumienie liczb i wielkości
Dziecko z dyskalkulią dłużej porównuje liczby lub błędnie wskazuje większy wynik, ponieważ trudniej mu rozumieć ich wartości i relacje. Widać to też podczas szacowania, gdy uczeń akceptuje odpowiedź wyraźnie niepasującą do danych. Taka trudność przekłada się później na uczenie się ułamków, proporcji i procentów. Zapis 1/4 bywa zapamiętany jako reguła, lecz uczeń nie wiąże go z ćwiartką figury ani 25 procentami. Podczas nauki matematyki warto więc pokazywać zależności na rysunkach przed przejściem do symboli.
Problemy z kolejnością i organizacją obliczeń
Podczas nauki matematyki dyskalkulia utrudnia również rozwiązywanie zadań wieloetapowych, bo trzeba pamiętać wcześniejsze wyniki i używać ich we właściwym momencie. Dziecko z dyskalkulią zna poszczególne reguły, lecz nie zawsze stosuje je we właściwej kolejności. Przy pisemnym dzieleniu zdarza mu się opuścić cyfrę, wpisać ją do niewłaściwej kolumny albo przejść dalej z błędną wartością. W zadaniu tekstowym potrafi ponownie sięgnąć po liczbę z treści, choć powinno użyć wyniku otrzymanego wcześniej. Jeśli pomyli się na początku, dalsze działania wykona prawidłowo, a mimo to otrzyma złą odpowiedź. Warto więc rozpisywać każdy krok w osobnym wierszu i zaznaczać wykorzystane dane, aby nauczyciel mógł wskazać dokładne miejsce pomyłki.
Jak pomóc dziecku z dyskalkulią w nauce matematyki?
Dziecko z dyskalkulią może kojarzyć matematykę z ciągłymi pomyłkami, dlatego podczas dodatkowych zajęć przede wszystkim warto postawić na empatycznego nauczyciela, który będzie rozumiał specyfikę zaburzenia. Zdecydowanie sprawdzają się lekcje 1 na 1, bo uczeń zyskuje czas i uwagę korepetytora. Poza tym, rozwiązując zadania na platformie edukacyjnej, od razu można omówić błędy. Kwalifikując dziecko do nauki w szkole matematyki online wykorzystujemy profile RSMP, dzięki czemu od początku wiemy, z czym uczeń się zmaga i jak odpowiedzieć na jego potrzeby. Taka nauka matematyki online nie zastępuje diagnozy ani terapii dyskalkulii, lecz wspiera rozwój szkolnych umiejętności w spokojnych warunkach.
Dyskalkulia rozwojowa zmienia sposób, w jaki dziecko przetwarza liczby i prowadzi obliczenia, lecz nie określa jego inteligencji ani możliwości rozwoju. Odpowiednio dobrana nauka matematyki uwzględnia rozpoznane trudności, spokojne odbudowanie podstaw oraz indywidualne tempo. Sprawdź, jak zajęcia online mogą wspierać dziecko w pracy nad szkolnym materiałem.
